VUENGLISH - KNOWLEDGE SHARING - COMBINED APPROACH TO LEARNING

Trước đây, tôi thường yêu cầu học viên thực hiện những hoạt động nhất định mà không nói hẳn ra tại sao tôi làm vậy (vì sợ lộ bí kíp chân truyền). Tôi hay bảo "Các anh chị cứ làm như tôi bảo là được. Phải có niềm tin vào giáo viên chứ! Không tin cũng cứ làm đê!"

Tất nhiên học viên không phải là robots, sẽ luôn có những thắc mắc (vớ vỉn, chẹp) kiểu như tại sao thầy không gửi handout trước, tại sao hoạt động này thì làm ở lớp còn hoạt động kia thì ở nhà, tại sao em học viết mà như làm toán, tại sao ở NGỌNG không được ghi chép, tại sao bạn nam phía đối diện cứ nhìn thầy mà ko nhìn em v.v...

Bạn nào đã kinh qua METHODS (nếu chưa thì xem thêm note giới thiệu về lớp này trong FAQ) chắc đã hiểu tại sao khi học nghe nói, đặc biệt là phần bắt âm, chúng ta nên áp dụng phương pháp nhằm vào phần tiềm thức của não (tôi có thể quát, có thể thúc giục học viên "bắt ngay cái âm này cho tôi!!!" nhưng họ vẫn nhất định... không... bắt...). Ngược lại, khi học đọc viết - phần có ý thức.

Đó là một lý do tại sao ở NGỌNG (lớp nghe nói) để đạt hiệu quả tối đa, tôi chỉ yêu cầu các bạn tập trung vào bài học, và enjoy mọi thứ được trình chiếu trên màn hình, thậm chí không cần ghi chép. Điều này tưởng dễ nhưng chưa chắc đâu nhé: hiện tượng vừa học, vừa check email hay lướt FB thường xuyên xảy ra với những người vẫn chưa thấm tầm quan trọng của lối tiếp cận mà tôi dùng cho lớp. Nếu đã vậy đừng băn khoăn tại sao bao nhiêu năm đi học mà trình nghe chỉ ở mức nghe để đi thi IELTS.

Notes: Dù đã biết có thể đạt kết quả gì khi học NGỌNG hoặc nghe mãi về chuyện bắt âm phải ngấm vô thức, nhiều bạn vẫn không khỏi ngạc nhiên khi phát hiện ra "Ơ, mình hết điếc từ bao giờ ấy nhỉ?" (Lý do tại sao một số bạn khuyến nghị đổi tên lớp từ NGỌNG sang ĐIẾC).

Sau khi kinh qua NGỌNG OFFLINE thì em phải thốt lên là chưa đi học lớp nào đỉnh như lớp của thầy. Em đi học đúng nghĩa enjoy buổi học luôn, đến lớp chỉ có cười (trừ topic em không hứng thú lắm) khiến nhiều hôm về nghĩ lại chẳng biết nay đi học học được cái gì, liệu có đạt được mục đích ban đầu là “chữa điếc” không.

Nhưng thật kỳ diệu thầy ạ! Ngay khi kết thúc khóa học, em liên tục phải tiếp xúc với người nước ngoài với nhiều accent và thật bất ngờ em đã không phải “gồng” lên để nghe hiểu họ nói gì (mặc dù nhiều lúc vẫn chưa load kịp). Có những lần kết thúc cuộc nói chuyện, em ngồi nghĩ mãi sao em có thể hiểu được hầu hết những gì họ nói, điều mà trước đây chưa bao giờ xảy ra với em. Kết quả này thật sự là nhờ công của thầy, em đã đi học chăm chỉ, ngồi chăm chú nghe giảng tuy nhiều lúc không hiểu thầy nói gì ^^. Đấy là em còn chưa nghe lại record hay thực hành bất kỳ phương pháp nào thầy dạy trong lớp đấy ạ.

Ngược lại, ở THIỂU (lớp viết học thuật) thì tôi "tra tấn" (từ dùng theo phản hồi của học viên) các bạn bằng những bài tập luyện não (chủ yếu liên quan tới critical thinking) để buộc các bạn phát huy hết năng lực tư duy của bản thân. Vô số lần trong lớp, não của học viên đình công và nhìn tôi theo kiểu "Tui ứ nghĩ nữa đấy. Thầy làm gì được tui?" Nhưng có như vậy, khả năng viết của bạn mới thay đổi được về nền tảng, thoát khỏi lối mòn tư duy cũng như ảnh hưởng của lối hành văn trong tiếng mẹ đẻ đã ăn sâu bao năm nay, để vươn lên tự phát triển tiếng Anh học thuật về lâu dài. Nếu đến học với tư tưởng ăn sẵn (i.e., học templates cho nhanh) thì đi học cũng bằng không thôi.

Riêng về TẠP (lớp phát triển từ vựng và cảm nhận tiếng), vốn làm cầu nối cho cả NGỌNG và THIỂU (kỹ năng đọc viết), thì phương pháp dùng ở lớp này sẽ có sự kết hợp cân bằng của tiếp cận tiềm thức và có ý thức.

Trong lớp bạn cũng sẽ enjoy với rất nhiều clip hay như NGỌNG (nhưng phần nội dung đa dạng và nặng đô hơn), còn về nhà bạn cần vận dụng tư duy linking và vật lộn với việc hệ thống hóa lại từ vựng của mình qua phần mềm quản lý từ vựng PVO được dạy trong lớp (FYI: PVO chính là đề tài làm tốt nghiệp thạc sĩ ngôn ngữ của tôi - cao siêu chưa???).

Có làm vậy, các bạn mới thấm được ngữ cảnh, sắc thái văn hóa và sử dụng tự nhiên những cấu trúc từ thông dụng khi nói, đồng thời lưu và truy cập lại được hệ thống từ "cao cấp" hơn nhưng cũng xa lạ hơn khi chuyển sang viết. Một trong những tiêu chí chính của TẠP là: nói phải ra nói, viết phải ra viết!

Đó là lý do tại sao có bạn nhận xét học TẠP "vừa sướng vừa khổ".

Sướng vì được xem, được khóc, cười, được trải qua nhiều cung bậc cảm xúc ngay khi theo bài giảng, được tiếp cận những thông tin, kiến thức cần thiết khác ngoài phạm trù ngôn ngữ (nhiều bạn học xong đã hiểu tại sao đến giờ mình vẫn ế - hiểu xong thì Sướng chuyển sang Khổ).

Khổ vì lượng thông tin & cấu trúc từ quá nhiều (như có bạn học TẠP sau khi tốt nghiệp DHNN đã phản hồi: lượng từ vựng em thu nhận được trong 4 năm học trường ngoại ngữ chưa bằng khóa học 3 tháng của thầy). Chưa kể lối học từ theo kiểu 1x3: cùng một ý, truyền tải trong 3 ngữ cảnh cơ bản (từ suồng sã đến trang trọng) thì phải chọn từ thế nào.

Chính vì chưa hiểu rõ phương pháp tiếp cận nêu trên, dẫn tới 2 sai lầm mà các bạn thường xuyên mắc phải khi học TẠP.

Một nhóm đối tượng học viên (có khuynh hướng thích học nói và giao tiếp) thì rất enjoy clips được chiếu trong lớp, xem như "nuốt từng từ" và về nhà còn mày mò tìm xem lại/xem thêm, nhưng lại ngại dùng PVO để sắp xếp hệ từ vựng của mình vì nó đau đầu quá và em (tạm thời) "chả thấy được lợi ích của nó".

Một nhóm đối tượng khác (có khuynh hướng mọt sách, thích đọc, thích viết và giao tiếp tốt nhất là qua kênh bàn phím) thì nỗ lực lưu lại hết thảy thông tin về từ vựng, cách dùng từ, mẫu câu v.v... Đối tượng này thường bỏ nhiều thời gian cho PVO hơn, thậm chí rất tâm đắc với nó, dùng nó hàng ngày, và lưu cả những thông tin không liên quan đến ngôn ngữ. Nhưng như tôi quan sát trong lớp, một số bạn thuộc đối tượng này thường tranh thủ khi clips đang chiếu để ngồi ghi lại/tổng kết thông tin chưa kịp ghi khi thầy giảng.

Cả hai nhóm đối tượng trên đều sẽ không thể nhận được đầy đủ mọi giá trị mà lớp mang lại. Đã bao giờ bạn tự hỏi: mình nói chuyện với Tây thoải mái thế mà sao cứ đặt bút viết lại tắc tị, hay mình viết không đến nỗi, ngữ pháp ổn mà cứ gặp Tây là lưỡi như bị đơ, nghĩ không ra nổi một câu? Nếu bạn đã từng băn khoăn như vậy, cần xem xét lại sự cân bằng trong thời gian và nỗ lực mà bạn dành cho mỗi kỹ năng.

Tóm lại, với TẠP, tôi muốn các bạn: đừng vào bài với suy nghĩ đây chỉ là lớp xem phim vui vui, hoặc đây chỉ là lớp nhồi từ. Khi đang theo bài tập trung xem/nghe bằng hết mọi thứ được chiếu, không tận dụng thời gian đó để làm bất kỳ việc gì khác (kể cả ghi chép). Cần nhớ: chỉ ở bài giảng bạn mới được xem clips, sau này ôn tập lại không có đâu.

Với số lượng cấu trúc rất lớn được học, các bạn KHÔNG cần nhớ cấu trúc, mà chỉ CẦN NHỚ ĐÃ HỌC CẤU TRÚC. Does this make sense? Nói một cách khác, đừng bỏ thời gian vào học thuộc lòng, chép mục từ mà hãy bỏ thời gian để sắp xếp lại những gì được học vào personal vocabulary network của bạn sao cho logic và tuyến tính nhất, một hoạt động các bạn chỉ làm ngoại khóa (và sẽ ngốn không ít thời gian nếu bạn muốn thực hiện cho đúng). Làm sao, sau này, mỗi khi cần dùng một cấu trúc nào bạn nhớ là mình đã học, bạn phải biết tìm lại nó ở đâu.

Trước đây, lớp OFFLINE của tôi có đầy đủ ghế và bàn. Sau đó đến giai đoạn quá độ - chỉ 1/2 lớp có bàn. Bây giờ sang giai đoạn: hoàn toàn không có bàn. My message is LOUD AND CLEAR: tôi KHÔNG khuyến khích ghi chép nhiều giữa bài giảng. Trong một lớp dựa chủ yếu vào multimedia như lớp chúng ta (i.e., information input is always overloading), khi mọi thông tin quan trọng cần nhớ đã được tổng hợp trong handout bài giảng, khi bạn có thể nghe lại ghi âm bài giảng sau buổi học, vài tiếng đồng hồ ít ỏi theo bài và xem clip, các bạn cần dùng nó sao cho hiệu quả nhất.

Điểm cuối cùng, việc tạo không khí lớp học cần thiết cho học tập luôn luôn quan trọng.

Không ít lần tôi nhận được những phản hồi tương tự như trên về hiệu ứng của không khí lớp học. 

Các bạn có cảm giác nhiều clip xem xong, sau đó tìm xem lại thấy nó không được hay như khi thưởng thức "tại trận" hay không?

Một phần vì giáo viên thường giải thích rõ thêm sắc thái hay ẩn ý, thậm chí thêm mắm thêm muối bình luận để tăng hiệu ứng hài. Một phần chính nhờ cái không khí cộng hưởng lan tỏa từ các bạn xung quanh, khi ai cũng chăm chú, hào hứng và muốn chia sẻ niềm vui và cả những kiến thức vừa học cùng người khác. Đây lại là một ưu thế của lớp đông so với lớp ít người.

Tâm trạng phấn khích nhưng lại thư giãn thả lỏng, mong chờ được biết tiếp điều gì sắp diễn ra, theo kinh nghiệm của tôi, tạo điều kiện lý tưởng cho tiếp thu kiến thức - ngay cả khi bạn còn chưa hình dung hết kiến thức đó sẽ có ích cho mình trong tương lai ở mức độ nào.

Trong đời, không chỉ những trải nghiệm làm bạn đau khổ mới khiến bạn thấm thía và nhớ lâu. Cả những điều khiến bạn cười, khiến bạn tạm quên đi những khó khăn, vất vả của thế giới thực ngoài kia, cũng có thể khắc sâu ko kém.

Việc tạm quên và nhập tâm hoàn toàn vào bài học như vậy đặc biệt quan trọng với những lớp thiết kế để giúp bạn cải thiện bắt âm vô thức như NGỌNG (và một phần nào đó, TẠP).

Appendix.

Question: Em thấy quá trình học từ ở TẠP đang dừng ở việc thu thập và lưu trữ từ vựng 1 cách logic, nên muốn hỏi về việc acquire các từ vựng được lưu ạ.
Với những từ I/ N, S xuất hiện nhiều trên show, sẽ đủ gây ấn tượng và mình sẽ sử dụng những từ ấy được trong viết và nói. Tuy nhiên, với những từ A, F mà bình thường có khi mình chỉ tìm hiểu chủ đề ấy cho vui, rất hiếm khi dùng để viết, thì việc acquire là một điều không thể dù mình có gặp từ ấy rất nhiều lần có phải không ạ? Vì trên thực tế em có những từ nhắc đến là em biết nghĩa nhưng khi cần viết thì lại không nhớ ra dù em gặp từ ấy rất nhiều.

Responses:

Lưu ý: ACQUISITION (theo nghĩa mà METHODS và NGỌNG đã đề cập) chỉ quan trọng với lượng từ vựng cơ bản (và ngữ pháp cơ bản), cần dùng khi nói và viết theo phản xạ, không có nhiều thời gian nghĩ.

Còn dạng từ phức tạp hơn (và các cấu trúc ngữ pháp phức tạp hơn như đã bàn ở THIỂU), dùng cho những ngữ cảnh cao siêu hơn, thì ngay cả với người bản xứ, thường nó cũng chỉ dừng ở mức LEARNING - nghĩa là khi cần sử dụng, họ cũng cần lựa chọn/suy nghĩ/sửa đi sửa lại chán ra hoặc tra cứu các nguồn liên quan (trừ khi em đến level như Sheldon - chuyên dùng những từ này cho mọi ngữ cảnh, bất kể nó có thích hợp hay không).

Nếu em gặp dạng từ này nhiều lần, đương nhiên em có thể nhận biết nó một cách thụ động. Còn muốn sử dụng nó chủ động một cách thoải mái, em không có cách nào khác là phải put them to use. Mà như em nói, em cũng ko có nhu cầu phải sử dụng những từ này thường xuyên khi viết thì em cần acquire chúng để làm gì? Em chỉ cần một công cụ như PVO để tìm lại chúng khi cần là được.

Class FAQ: https://vuenglish.com/