VUENGLISH - KNOWLEDGE SHARING - TESOL or LINGUISTICS
Question of the day: Em muốn trở thành một giáo viên Tiếng Anh đúng nghĩa. Em cảm thấy để được như thế thì trước hết em phải giỏi đã. Em muốn hỏi thầy là học MA TESOL hay MA Linguistic sẽ giúp em đến gần với mục tiêu của mình hơn ạ? Với cả, học Ngôn ngữ Anh thì có nhất thiết phải đến nước nói tiếng Anh để học thì mới “hịn” không hả thầy?
PS. Bạn nào muốn biết điểm IELTS "ổn" có tác dụng ra sao khi đến sống và học tập ở nước nói tiếng Anh "hịn" thì đọc kỹ phần cuối status này.Responses:
1. Với tôi thì tính áp dụng thực tiễn tức thời trong sư phạm của TESOL cao hơn, nhưng về lâu dài và để hiểu sâu hơn bản chất ngôn ngữ thì phải là Linguistics.
Như vậy, nếu mục tiêu của em chỉ là học hỏi các phương pháp dạy tiếng đã/đang được áp dụng rồi lựa chọn những gì thích hợp cho công việc giảng dạy của mình thì nên học TESOL.
Nhưng nếu em muốn đào sâu hơn để tự mình phát triển có kế thừa những hướng đi mới dựa trên cái nền có sẵn thì nên học Linguistics (chính xác hơn là Applied Linguistics).
Chẳng hạn, một giáo viên học TESOL có thể post một cái status cung cấp cho học viên list từ cụ thể ứng dụng được ngay cho một specific task (ví dụ viết bài luận IELTS về chủ đề môi trường, hay trao đổi với đồng nghiệp trong cuộc họp công sở v.v...).
Nhưng một giáo viên đã tốt nghiệp MA về Linguistics có thể (or expected to) giải thích thêm list từ này được soạn như thế nào, dựa trên những tiêu chí ra sao, nên sắp xếp và lưu thế nào cho dễ nhớ, nếu muốn tự mình bổ sung thêm cho list thì nên theo các bước nào, hay giải thích rõ khác biệt về bản chất bên dưới của những nhóm từ trong list có cách dùng bề mặt tưởng như giống nhau để vận dụng cho đúng ngữ cảnh v.v..
Theo hướng đó, học viên của em không chỉ tiếp nhận một list từ rời rạc, mà họ còn thấm kha khá thông tin hữu ích cho việc học và nạp từ vựng để (hopefully) bản thân họ có thể tự tìm hiểu và soạn ra những list từ hữu ích khác cho công việc và chuyên ngành học tập của riêng họ. Được như vậy, em không chỉ phát triển chuyên môn mà em còn giúp cả học viên của mình tự phát triển, sử dụng ngôn ngữ như công cụ.
Sau MA, nếu em có năng lực và quyết tâm, có thể nhắm tới bằng Ph.D. về Linguistics. Lúc đó em không còn chỉ là follower nữa rồi - em có tiềm năng và được trang bị phương pháp luận để trở thành trend-setter, ít nhất là ở một phạm trù hẹp trong lĩnh vực dạy ngôn ngữ.
2. Do đặc thù của chuyên ngành này, việc tiếp nhận đào tạo bậc cao không chỉ là ở nước nói tiếng Anh mà nên là ở nước nói tiếng Anh mức độ native với khoảng thời gian ít nhất 1-2 năm. Vì sao?
Ngoài kiến thức chuyên môn và trải nghiệm thực tế về văn hóa, còn một lý do quan trọng không kém: Học viên tương lai của em, nếu có ý định đi du học, phần lớn sẽ nhắm các nước này.
Em, với vai trò giáo viên định hướng kỹ năng tiếng cho họ, phải tạo cơ hội cho chính bản thân em để rồi giúp học viên hình dung phần nào môi trường khắc nghiệt ở bên kia nếu kỹ năng tiếng chưa đủ tốt.
Có cơ hội được sang và sống ở những nước mà người dân không có nhiều kinh nghiệm nói chuyện với người nước ngoài, họ nói với mình như nói với nhau, mọi tài liệu sách vở được tiếp cận đều là authentic (as opposed to simplified) materials sẽ giúp mình bớt ảo tưởng hơn về thực lực tiếng của mình và cái điểm IELTS 8.0 (mà mình vẫn nghĩ là xịn sò lắm khi còn ở trong nước).
Tôi có không hiếm những học viên IELTS 7.0 hay 7.5 đã kể lại mình bị khủng hoảng thế nào về mặt ngôn ngữ trong vài tháng đầu tiên khi sang Mỹ, đặc biệt nếu học ở những bang bị coi là "nhà quê".
Hay như tâm sự thật lòng của những học viên tiềm năng dưới đây
"Học kỳ đầu tiên của em quả thực là một sự tra tấn cả về thể xác lẫn tinh thần. Phần lớn nguyên nhân đều là vì thứ tiếng Anh IELTS của em không thể giúp em giao tiếp được một cách tự nhiên và hiệu quả với các bạn trong lớp và các giáo sư..... Em chợt nhận ra rằng cái cơ hội, mà ban đầu được cho là, để mình có thể tiếp thu tri thức của thế giới giờ đã thành ra một cuộc vật lộn về ngôn ngữ. Em đã quá vội vàng đi du học trong khi chưa chuẩn bị cho bản thân một năng lực tiếng Anh đủ tốt."
&
"Sau này khi đã thi và đạt kết quả khả quan (9.0 Listening), em vẫn cảm thấy điểm số đó không phản ánh đúng năng lực của bản thân. Em xem show tiếng Anh mà chẳng hiểu hết người ta đang nói gì, giao tiếp tiếng Anh rất thiếu tự nhiên."
Phụ lục: full-text của 2 mini-SOPs vừa được trích dẫn ở trên.
(mini-SOP 1)
Em có một câu chuyện không biết nên buồn hay nên vui thế này muốn kể với thầy (vì xem ra cũng rất liên quan đến việc em xin theo học thầy).
Có một hôm nọ, sau khi tham dự lớp hồ sơ học bổng của thầy về, bạn người yêu của em có bảo với em là: “Thầy Vũ Hồ bảo mấy đứa mà thi được IELTS 7.5 ấy thì qua bên kia là như câm điếc hết”. Nghe xong em cười ha hả, cười suýt chảy nước mắt, vì đúng quá thầy ạ. Em là minh chứng hùng hồn cho câu nói đó.
Em không biết các bạn tham dự lớp METHODS vừa rồi thế nào chứ với em thì các vấn đề trong việc học tiếng Anh cũng như trong việc nói và viết tiếng Anh mà thầy chỉ ra đều rất “thân thuộc”. Phản ứng của em trước những gì thầy trình bày đều là “thấm quá” (kiểu thấm đòn).
Đầu năm ngoái em có xin được học bổng theo học một chương trình thạc sỹ ở châu Âu. Chương trình được đánh giá là một trong những chương trình tốt nhất và cũng là khó nhất. Học kỳ đầu tiên của em quả thực là một sự tra tấn cả về thể xác lẫn tinh thần. Phần lớn nguyên nhân đều là vì thứ tiếng Anh IELTS của em không thể giúp em giao tiếp được một cách tự nhiên và hiệu quả với các bạn trong lớp và các giáo sư. Nhiều lúc em nói mà các bạn không hiểu, giáo sư không hiểu. Tất cả các giáo sư dạy em đều đã vài ba lần viết trong các bài luận mà em nộp là “tao không hiểu mày đang muốn trình bày cái ý gì”.
Dần dần em bị rơi vào tình trạng căng thẳng mỗi khi có ý tưởng gì đó muốn trình bày với cả lớp bởi vì sợ mọi người không hiểu mình muốn nói gì. Em cũng đã phải dành rất nhiều thời gian (lắm khi lấn cả vào những lúc đáng ra nên được nghỉ ngơi) để đọc tài liệu, để viết luận, và thậm chí để chuẩn bị sẵn những ý hay những câu mà em nghĩ là mình sẽ nói trên lớp.
Đến giữa kỳ vừa rồi, em chợt nhận ra rằng cái cơ hội, mà ban đầu được cho là, để mình có thể tiếp thu tri thức của thế giới giờ đã thành ra một cuộc vật lộn về ngôn ngữ. Em đã quá vội vàng đi du học trong khi chưa chuẩn bị cho bản thân một năng lực tiếng Anh đủ tốt. Đó là một điều đáng tiếc.
Tuy nhiên, nghĩ một cách tích cực thì, cũng nhờ thế mà em biết là em thật sự phải theo học thầy (điều em đã dự định làm từ cách đây 3 năm) để cải thiện tiếng Anh của mình.
(mini-SOP 2)
Em đã biết đến những lớp học của thầy khoảng 2 năm trước khi đang tìm kiếm lớp học IELTS phù hợp với bản thân. Thế nhưng hồi đấy em còn non dại, cộng thêm tâm lý mì ăn liền nên em chỉ chăm chăm tìm những khóa học chỉ tập trung vào luyện IELTS. Kết quả là trải nghiệm ôn thi của em chỉ toàn khổ đau và nước mắt. Trong lớp thì cứ ngủ gà ngủ gật, sau mỗi buổi học thì lại ngán ngẩm thở dài, hối hận vì mình đã tốn quá nhiều tiền bạc của bố mẹ, thế nhưng em vẫn phải cắn răng học tiếp, phần là vì tiếc tiền, phần là vì tâm lí học để thi, để chắc suất vào đại học.
Sau này khi đã thi và đạt kết quả khả quan (9.0 Listening), em vẫn cảm thấy điểm số đó không phản ánh đúng năng lực của bản thân. Em xem show tiếng Anh mà chẳng hiểu hết người ta đang nói gì, giao tiếp tiếng Anh rất thiếu tự nhiên. Điều này khiến em trăn trở rất nhiều, rằng không biết em thật sự đã học được gì sau khi đạt điểm cao trong các kỳ thi chuẩn hóa? Năng lực ngôn ngữ của em có thật sự tiến bộ hay không?
Cho đến khi em học lớp METHODS của thầy, chỉ một recording 3 tiếng thôi mà em đã vỡ ra được tất cả những sai lầm từ khi mới bắt đầu học tiếng, những insights cực kì thú vị như tính nhạc trong tiếng Anh, cách não bộ thực hiện selective listening, intonation cụ thể như thế nào (một term mà em chỉ biết chứ không rõ là gì)...
Lâu lắm rồi em mới được tham gia một bài giảng mà em thật sự enjoy, cười tủm tỉm, có rất nhiều “wow” moments cũng như tìm lại được động lực để học tiếng Anh một cách nghiêm túc và thật sự sống trong ngôn ngữ này. Trước nay em chưa từng tâm đắc một lớp học hay thầy cô nào cả nhưng sau khi học METHODS xong, em biết là em sẽ theo các lớp học của thầy dài dài rồi ạ :>
BONUS.
Câu hỏi về cách dùng "chỉ thói quen trong quá khứ" của WOULD của một bạn học viên (là giáo viên TA) dưới đây minh họa rất tốt cho vấn đề giáo viên TA nên học TESOL hay Linguistics mà tôi vừa chia sẻ ở trên. Làm sao để tiếp cận và giải đáp thắc mắc cho học viên một cách xuyên suốt và hệ thống nhất có thể?
Question: Em giải thích về trường hợp của WOULD dùng để diễn tả thói quen trong quá khứ (như ví dụ trong hình) có make sense không ạ?
WOULD mô tả nội lực đến từ bên trong chủ thể dẫn đến hành động trực tiếp, hành động trực tiếp này sẽ được thực hiện luôn mà ko trải qua quá trình cân đo đong đếm hay phân tích mổ xẻ gì hết -> làm 1 hành động cụ thể tức thời trong một hoàn cảnh nhất định thì là thói quen/ xu hướng. Nhưng mà nói như vậy thì em cảm giác nó vẫn rất khiên cưỡng ạ.
PS. Bạn tìm cách giải thích modal verbs sử dụng mô hình Force-based học ở THIỂU. Còn sách ngữ pháp (được trích dẫn) là theo lối truyền thống (phần lớn chỉ LIỆT KÊ cách dùng mà không thực sự giải thích)
Tôi nghĩ em overthink rồi. Để phân tích kỹ một ví dụ mà sách đưa ra
She WOULD leave the door unlocked whenever she WAS at home.
Về bản chất đây vẫn là nghĩa PREFERENCE của WOULD. Trong một ngữ cảnh có lựa chọn (ví dụ đóng hay mở cửa), cô ta prefer là để cửa mở - một lựa chọn tự nguyện của bản thân chủ thể (hay nói theo force-based: lực xuất phát từ tự thân).
Tôi thấy cách phân loại và giải thích của sách được trích dẫn ở trên có 2 vấn đề
1. WOULD có thể dùng cả ở hiện tại hoặc chuyển dịch về quá khứ. Vì vậy, thói quen hiện tại hay quá khứ trong trường hợp này không quyết định bởi WOULD mà bởi thời của động từ ở mệnh đề sau.
Nếu tôi nói
She WOULD leave the door unlocked whenever she IS at home.
I WOULD use Italian dressing whenever I MAKE salad.
thì tự nhiên nó thành thói quen vẫn còn tồn tại cho đến hiện tại (và sẽ còn tiếp tục trong tương lai) thôi.
Tôi nghĩ chẳng qua vì sách "ép" chung WOULD và USED TO vào một chỗ (nhưng lại tảng lờ đi, không đả động gì đến thời của động từ ở mệnh đề sau) khiến học viên có thể hiểu nhầm là WOULD chỉ liên quan đến thói quen quá khứ.
2. Hàm ý "THÓI QUEN" của WOULD phát sinh từ đâu?
Trong một ngữ cảnh có khả năng lặp lại nhiều lần (có thể nhấn mạnh bởi những từ kiểu như WHENEVER) mà chủ thể thường lựa chọn tiến hành theo một cách nhất định thì tự nhiên nó hình thành sense "THÓI QUEN".
Nếu áp dụng vào dạng ngữ cảnh hiếm khi xảy ra (thậm chí có khi không bao giờ), với cùng cách dùng PREFERENCE/lựa chọn có chủ đích như thế, thì sẽ không thấy cái hàm ý "THÓI QUEN" ở đâu cả. Ví dụ:
She WOULD die for her country when the occasion arises.
Một lần nữa, cách xếp và giải thích nghĩa như trong sách vẫn là chỉ dựa theo một hiện tượng bề mặt cụ thể. Nói cách khác, mặc dù bản chất bên dưới chỉ là một, nhưng do xuất hiện bề mặt thành nhiều biến thể ở các ngữ cảnh khác nhau, dẫn tới liệt kê một loạt cách dùng tách biệt.
Điều này khiến học viên vừa khó nhớ hết (vì không thấy được linking giữa các cách dùng), vừa không thực sự hiểu bản chất. Nếu bản thân giáo viên (đã từng là người học) cũng không nắm rõ vấn đề thì sẽ bị ảnh hưởng theo lối sắp xếp và giải thích tương tự.
Follow-up (Học viên không cam lòng): Em đọc đi đọc lại diễn giải của thầy em đâu thấy em overthinking đâu ta huhu, vẫn có hàm ý là có khuynh hướng làm một hành động trong một hoàn cảnh nhiều lần -> thói quen mờ 😭
Responses: "hành động trực tiếp này sẽ được thực hiện luôn mà ko trải qua quá trình cân đo đong đếm hay phân tích mổ xẻ gì hết" cái này chẳng overthinking thì là cái gì?
Cái việc hành động theo thói quen, ko cần suy nghĩ mổ xẻ không phải nằm sẵn (intrinsic) trong nghĩa tự thân của WOULD hay tập hợp lực liên quan đến nó, mà phát sinh từ ngữ cảnh: khi một tình huống lặp đi lặp lại, mà lần nào mình cũng làm như thế, thì tự nhiên về sau nó sẽ thành thói quen vô thức thôi. Chứ còn nếu "She WOULD die for her country" mà bảo rằng ko nghĩ, ko trăn trở thì có mà...
Nói một cách khác WOULD về cơ bản ko phải để chỉ thói quen, mà trong một số ngữ cảnh cụ thể mới phát sinh sense THÓI QUEN như phân tích ở trên, mà chính cái THÓI QUEN này mới dẫn đến hành động càng về sau càng bản năng và ko cần suy nghĩ nhiều.
If it's any consolation, I give you props for trying something new. Cố gắng áp dụng kiến thức mới được học thay vì cứ đi theo lối mòn cũ.
Follow-up (từ một học viên khác): Thầy ơi e chưa hiểu ở mục 1 ạ. Em tra từ điển Cam và Oxford đều nói về xảy ra ở quá khứ thì mệnh đề sau cũng phải ở quá khứ chứ ạ. Em thấy các ví dụ họ đều để ở quá khứ ạ (xem hình). Em chưa hiểu lắm mục này, mong thầy giải đáp ạ.
She WOULD leave the door unlocked whenever she WAS at home.
Về bản chất đây vẫn là nghĩa PREFERENCE của WOULD. Trong một ngữ cảnh có lựa chọn (ví dụ đóng hay mở cửa), cô ta prefer là để cửa mở - một lựa chọn tự nguyện của bản thân chủ thể (hay nói theo force-based: lực xuất phát từ tự thân).
Tôi thấy cách phân loại và giải thích của sách được trích dẫn ở trên có 2 vấn đề
1. WOULD có thể dùng cả ở hiện tại hoặc chuyển dịch về quá khứ. Vì vậy, thói quen hiện tại hay quá khứ trong trường hợp này không quyết định bởi WOULD mà bởi thời của động từ ở mệnh đề sau.
Nếu tôi nói
She WOULD leave the door unlocked whenever she IS at home.
I WOULD use Italian dressing whenever I MAKE salad.
thì tự nhiên nó thành thói quen vẫn còn tồn tại cho đến hiện tại (và sẽ còn tiếp tục trong tương lai) thôi.
Tôi nghĩ chẳng qua vì sách "ép" chung WOULD và USED TO vào một chỗ (nhưng lại tảng lờ đi, không đả động gì đến thời của động từ ở mệnh đề sau) khiến học viên có thể hiểu nhầm là WOULD chỉ liên quan đến thói quen quá khứ.
2. Hàm ý "THÓI QUEN" của WOULD phát sinh từ đâu?
Trong một ngữ cảnh có khả năng lặp lại nhiều lần (có thể nhấn mạnh bởi những từ kiểu như WHENEVER) mà chủ thể thường lựa chọn tiến hành theo một cách nhất định thì tự nhiên nó hình thành sense "THÓI QUEN".
Nếu áp dụng vào dạng ngữ cảnh hiếm khi xảy ra (thậm chí có khi không bao giờ), với cùng cách dùng PREFERENCE/lựa chọn có chủ đích như thế, thì sẽ không thấy cái hàm ý "THÓI QUEN" ở đâu cả. Ví dụ:
She WOULD die for her country when the occasion arises.
Một lần nữa, cách xếp và giải thích nghĩa như trong sách vẫn là chỉ dựa theo một hiện tượng bề mặt cụ thể. Nói cách khác, mặc dù bản chất bên dưới chỉ là một, nhưng do xuất hiện bề mặt thành nhiều biến thể ở các ngữ cảnh khác nhau, dẫn tới liệt kê một loạt cách dùng tách biệt.
Điều này khiến học viên vừa khó nhớ hết (vì không thấy được linking giữa các cách dùng), vừa không thực sự hiểu bản chất. Nếu bản thân giáo viên (đã từng là người học) cũng không nắm rõ vấn đề thì sẽ bị ảnh hưởng theo lối sắp xếp và giải thích tương tự.
Follow-up (Học viên không cam lòng): Em đọc đi đọc lại diễn giải của thầy em đâu thấy em overthinking đâu ta huhu, vẫn có hàm ý là có khuynh hướng làm một hành động trong một hoàn cảnh nhiều lần -> thói quen mờ 😭
Responses: "hành động trực tiếp này sẽ được thực hiện luôn mà ko trải qua quá trình cân đo đong đếm hay phân tích mổ xẻ gì hết" cái này chẳng overthinking thì là cái gì?
Cái việc hành động theo thói quen, ko cần suy nghĩ mổ xẻ không phải nằm sẵn (intrinsic) trong nghĩa tự thân của WOULD hay tập hợp lực liên quan đến nó, mà phát sinh từ ngữ cảnh: khi một tình huống lặp đi lặp lại, mà lần nào mình cũng làm như thế, thì tự nhiên về sau nó sẽ thành thói quen vô thức thôi. Chứ còn nếu "She WOULD die for her country" mà bảo rằng ko nghĩ, ko trăn trở thì có mà...
Nói một cách khác WOULD về cơ bản ko phải để chỉ thói quen, mà trong một số ngữ cảnh cụ thể mới phát sinh sense THÓI QUEN như phân tích ở trên, mà chính cái THÓI QUEN này mới dẫn đến hành động càng về sau càng bản năng và ko cần suy nghĩ nhiều.
If it's any consolation, I give you props for trying something new. Cố gắng áp dụng kiến thức mới được học thay vì cứ đi theo lối mòn cũ.
Follow-up (từ một học viên khác): Thầy ơi e chưa hiểu ở mục 1 ạ. Em tra từ điển Cam và Oxford đều nói về xảy ra ở quá khứ thì mệnh đề sau cũng phải ở quá khứ chứ ạ. Em thấy các ví dụ họ đều để ở quá khứ ạ (xem hình). Em chưa hiểu lắm mục này, mong thầy giải đáp ạ.
Về nguyên tắc thì với sense PREFERENCE/TENDENCY nói chung, ko có gì bắt buộc WOULD chỉ đi với thời quá khứ cả.
Em nên tự đặt câu hỏi ngược lại: ví dụ trong một ngữ cảnh đã từng, đang và sẽ còn xảy ra nữa trong tương lai, ví dụ:
Mỗi khi tôi đến chơi, bạn tôi THƯỜNG tự mình nấu bữa tối.
Chuyển câu này qua tiếng Anh và sử dụng modal verb (thay vì adverb) để diễn tả hàm ý THƯỜNG, em dùng modal verb nào và thời của động từ "đến chơi" em sẽ dùng tense nào? PS. Đoạn giải thích ngữ pháp được trích dẫn trong sách (mục 3, trang 10)
Em nên tự đặt câu hỏi ngược lại: ví dụ trong một ngữ cảnh đã từng, đang và sẽ còn xảy ra nữa trong tương lai, ví dụ:
Mỗi khi tôi đến chơi, bạn tôi THƯỜNG tự mình nấu bữa tối.
Chuyển câu này qua tiếng Anh và sử dụng modal verb (thay vì adverb) để diễn tả hàm ý THƯỜNG, em dùng modal verb nào và thời của động từ "đến chơi" em sẽ dùng tense nào? PS. Đoạn giải thích ngữ pháp được trích dẫn trong sách (mục 3, trang 10)
Comments
Post a Comment