VUENGLISH - KNOWLEDGE SHARING - THIEU GRAMMAR APPROACH
1. Tại sao Hiện tại hoàn thành vẫn có thể dùng để chỉ hành động chưa "hoàn thành" trong khi Quá khứ hoàn thành thì lại không dùng được như thế.
2. Vấn đề dùng liên từ nối trong một bài văn mẫu của người bản xứ và cách khắc phục.
Những câu hỏi trên đều thuộc phạm trù lớp THIỂU. Những giải đáp dưới đây sẽ cho các bạn một cái nhìn cụ thể hơn về cách tiếp cận ngữ pháp trong THIỂU, vốn kết hợp cả 3 trường phái Theoretical, Functional & Cognitive Grammar.
Q1. Em đang tranh luận với đồng nghiệp về cái Perfect Aspect và Perfect Continuous Aspect. Vấn đề là cả 2 Aspect này đều có thể có hành động xảy ra trước điểm mốc và cắt qua điểm mốc. Em muốn trình bày perfect aspect nhấn mạnh vào sự hoàn thành của hành động so với điểm mốc, còn Perfect Continuous nhấn mạnh vào quá trình hành động xảy ra. Thế nhưng vẫn có những hiện tượng ngữ pháp ví dụ như
I have loved this woman for 10 years
hoặc
I have processed this document for 20 minutes
người ta dùng Perfect nhưng hành động chưa kết thúc. Thầy có thể giải đáp cho em về hiện tượng ngữ pháp này được không ạ?
Responses.
So với, ví dụ như Past Perfect, chỉ hành động đã hoàn thành trước một điểm mốc trong quá khứ, thì Present Perfect không những chỉ hành động mới kết thúc trước điểm mốc hiện tại mà còn có thể chỉ hành động bắt đầu từ quá khứ, kéo đến hiện tại nhưng chưa kết thúc ở hiện tại (xem 2 ví dụ bạn trích dẫn trong câu hỏi), dẫn tới overlap với cả Present Progressive/Continuous và Present Perfect Progressive/Continuous. Tại sao vậy?
Lưu ý: trong THIỂU, tôi không dạy các bạn kiểu liệt kê 12 thì như rất nhiều sách ngữ pháp truyền thống đang dạy vì nó rối và dễ lẫn, dẫn tới học viên dù đã học nhiều năm vẫn cứ mơ màng khi cần phân biệt các thì này.
Thay vì chập cả Aspect và Tense thành Tense, cách hiệu quả hơn là nhìn chúng (xem hình) như kết hợp giữa 3 Tenses (thể hiện mối quan hệ giữa điểm mốc và thời điểm nói) và 4 Aspects (thể hiện mối quan hệ giữa hành động và điểm mốc).
Điều đặc biệt của hiện tại là biên giới mơ hồ của nó: chúng ta không chỉ nhìn nó như một thời điểm chính xác (single point) BÂY GIỜ mà còn có thể kèm thêm một khoảng thời gian tiếp tục diễn tiến mà điểm kết thúc chưa được làm rõ.
Lấy một ví dụ đời thường cho dễ hiểu. Khi cô gái nói với chàng trai "Hiện tại của chúng ta", ý cô ấy không hẳn là chính xác thời điểm này đây (còn 5 phút sau đã thành "tương lai của chúng ta"). Nhưng hiện tại mà cô đề cập "sẽ" kết thúc lúc nào thì phụ thuộc rất nhiều vào ngữ cảnh cụ thể và suy nghĩ chủ quan của cô (xem thêm PS 3 ở dưới).
Nói một cách khác, ở trường hợp trên, "hiện tại" đã lấn sang "tương lai", dẫn tới cách sử dụng tưởng như là "ngoại lệ" và overlap giữa các thì như đã nói ở trên.
PS 1. Hiện tại có thể lấn sang tương lai, nhưng quá khứ thì lại không lấn sang hiện tại được nên Past Perfect chỉ có thể chỉ hành động đã kết thúc trước một điểm trong quá khứ.
PS 2. Khi cả hoàn thành và tiếp diễn cùng được dùng cho ngữ cảnh kết nối từ quá khứ sang hiện tại, sự khác biệt, theo thuật ngữ của TẠP, có thể nằm ở sắc thái (semantic nuance).
Progressive/Continuous nhấn mạnh vào "tiếp diễn" (hành động đang diễn ra). Perfect nhấn mạnh vào "điểm kết thúc" (dù hành động đang tiếp diễn, nhưng người nói đã có sự chờ đợi trước sau gì nó cũng sẽ kết thúc ở một thời điểm nào đó).
"I have processed this document for 20 minutes" (tôi đã mất kha khá thời gian xử lý rồi đấy, nhưng rồi trước sau gì tôi cũng sẽ HOÀN THÀNH thôi)
vs.
"I am processing this document!" (tôi ĐANG làm đấy thôi, anh đừng làm tôi mất tập trung)
Còn nếu kết hợp cả 2 thành "I have been processing this document for 20 minutes" thì sao? Các bạn tự đoán đi 😉
PS 3. Trở lại câu chuyện giữa cô gái và chàng trai. Cũng có khi giờ là hiện tại, chỉ 5 phút sau đã thành... tương lai (a new baby) và có thể chỉ vài tháng sau, cô gái đã thành quá khứ của chàng trai.
See? "Ngữ pháp" đời phức tạp hơn ngữ pháp sách nhiều lắm. Và để học "ngữ pháp" đời tốt hơn, hãy học TẠP 😉
A follow-up discussion
Q2. Em chưa hiểu từ INSTEAD ở trong đoạn văn này (xem screenshot trong nửa dưới hình gửi kèm dưới phần comment) có tác dụng gì thầy ạ. Em đang nghĩ kiểu là "Instead" sẽ nối các câu hoặc các ý có nội dung trái ngược nhau một chút.
"At the time, I had hoped that we would have had an open, cathartic discussion about hookers (1). The very thing that was shocking us was exactly what made it so erotic for Grant (2). INSTEAD we all ran back into our collective closets and labelled him an abnormal weirdo (3). And rather than owning his shadow, he sheepishly apologized to the public for letting us down - as if it really was our business who he wanted to get it on with in a dark alley."
Responses:
INSTEAD nối câu We all ran... (câu 3) với câu đi trước, nhưng ko phải câu đi ngay trước (câu 2) mà với câu trước nữa (câu 1, we would have an open...). Đáng ra phải đối thoại cởi mở, thì thay vào đó, chúng ta lại…
Lý do em băn khoăn về vai trò của INSTEAD là do cấu trúc viết của tác giả chưa giải quyết tối ưu kết hơp giữa linearity & dependency. Nếu học THIỂU rồi thì sẽ hiểu đoạn này đáng ra cần áp dụng kỹ thuật TP-downgrading để hạ cấp vai trò của câu 2 xuống và giúp người đọc thấy rõ hơn linking trực tiếp giữa câu 1 và câu 3.
Việc hạ cấp cần thực hiện chú trọng đến balance giữa tuyến tính và chính phụ, để làm sao vẫn thể hiện câu 2 cũng là một ý phát triển từ câu 1 nhưng lại không chắn "tầm nhìn" linking giữa 2 câu kia.
Comments
Post a Comment