VUENGLISH - KNOWLEDGE SHARING - TRANSLATION OR MESSAGE CONVEYANCE

Một số người hiểu nhầm TẠP là lớp chỉ dành cho ai muốn theo con đường biên/phiên dịch chuyên nghiệp. Thực tế, các bạn học tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai và chưa đạt tới "cảnh giới" tư duy trực tiếp bằng tiếng Anh, mỗi khi nói hay viết, luôn luôn có sự chuyển đổi (vô thức hay có ý thức) giữa hai thứ tiếng. TẠP được thiết kế để giúp bạn thực hiện việc chuyển đổi này tự nhiên và hiệu quả, không phụ thuộc vào ngôn từ cụ thể mà tập trung vào ý cốt lõi hay hình ảnh mà người viết/nói muốn hướng tới.

Vậy việc DỊCH, hay nói chính xác hơn, CHUYỂN TẢI Ý TƯỞNG, trong TẠP khác gì với thực trạng học dịch và dịch đang khá phổ biến ở môi trường giáo dục của Việt Nam?

Tôi nghĩ thực trạng trên có thể có nhiều lý do. Thứ nhất là đặc thù công việc. 

Với dịch nói, đặc biệt là dịch cabin, thì rõ ràng dịch bám câu chữ sẽ khả thi và hợp lý hơn.

Với dịch viết, nó còn là chuyện quan điểm. Tôi thì không cho rằng người dịch chỉ cần như cái máy photocopy và sao chép một cách đơn thuần câu chữ từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ kia, mà họ cần phải chú ý đến việc chuyển đổi khác biệt văn hóa (cultural schemas), cung cấp kiến thức nền (annotation) và thậm chí khi cần thiết còn giải quyết những lỗi logic hay giúp kết nối ẩn ý của tác giả trong ngôn ngữ nguồn. 

Ở góc nhìn này, học dịch cũng không khác gì học viết: câu đích có thể rất khác câu nguồn ở từ vựng hay cấu trúc ngữ pháp bề mặt miễn sao thông điệp cơ bản mà tác giả (là chính bản thân người viết hay một người khác) muốn truyền tải được thể hiện một cách dễ hiểu nhất với người đọc của ngôn ngữ đích.

Nhiều người thì không chung quan điểm này, phần vì cách nhìn nhận vấn đề, phần vì thù lao không thỏa đáng và/hoặc tâm lý "lười" (rõ ràng nhìn và cứ thế sao chép sẽ nhanh hơn và đỡ đau đầu hơn). 

Điều đáng tiếc nữa là nhiều người có kiến thức rộng về chi tiết, nghĩa là họ biết rất nhiều cấu trúc và từ vựng, nhưng lại thiếu cái nhìn tổng thể khi cần ghép các mảnh với nhau cho hợp lý nhất trong ngôn ngữ đích và cái này không chỉ phụ thuộc vào hiểu biết về tiếng mà còn phụ thuộc rất nhiều vào khả năng tư duy.

Việc giáo viên được đào tạo ở nước ngoài chưa chắc đã giải quyết vấn đề này vì việc chuyển đổi các mảnh ghép hiệu quả còn phụ thuộc vào kiến thức về sự khác biệt trong cấu trúc và lối biểu hiện tư duy giữa hai ngôn ngữ, một điều mà các giáo sư nước ngoài chưa chắc đã cung cấp được cho sinh viên Việt Nam.

Phản hồi trên đây của tôi về thực trạng học dịch ngược tại trường (có vẻ như sau từng ấy năm cơ bản vẫn không hề thay đổi) cũng giúp giải thích một nghịch lý đã xảy ra với chính tôi: khi còn đi học, tôi vất vả hơn nhiều so với các bạn khác để đọc báo tiếng Anh càng nhiều càng tốt cho thấm văn phong và cực kỳ đầu tư thời gian vào vấn đề dịch ngược, nhưng kết quả làm assignment/test thường chỉ đủ qua môn.

Thế nhưng sau khi ra trường, tôi lại có thể tồn tại được trong một nhóm biên dịch chuyên nghiệp với mức thù lao cao hơn hẳn so với mặt bằng chung của thị trường (rate tầm 7-8 USD/trang ở thời điểm những năm 1994-1995), khi chủ thuê và kiểm định chất lượng công việc đều là người nước ngoài.

Class FAQ: https://vuenglish.com/